21
آوریل

بنیانگذار مد

آیا می دانید بنیانگذار مد در دنیا کیست؟

برخلاف تصورات و بر خلاف آنکه بسیاری مد را زائیده تفکر غربی می دانند، چنانکه در تاریخ جهان ثبت شده است، یک ایرانی به نام أبوالحسن علی بن نافع (Abu l-Hasan ‘Ali Ibn Nafi) مشهور به زریاب اهل کردستان (به گویش کردی: زیوریاب و لاتین: Ziryab) نوعی از پوشش را در یک ناحیه از دنیا (اسپانیا کوردوبا یا قرطبه) مد کرد این دانشمند ایرانی بیشتر بواسطه هنرش در موسیقی و تغییری که در ساز عود داد (و گفته می شود زمینه ساز ساختن گیتار امروزی است) مشهور است.

وی شاگرد موسیقیدان مشهور اسحاق موصلی بود، و به دلیل حسادت استادش به خویش، به شمال آفریقا(مراکش) و از آنجا به کوردوبای(قرطبه) اسپانیا که در آن زمان جزئی از قلمروی اسلام محسوب می گردید، می گریزد.

از معدود تصاویر منصوب به ابوالحسن علی ابن نافع مشهور به زریاب پدر مد و فشن دنیا، ایرانی مسلمان مقیم اسپانیا در حال نواختن موسیقی:

نوآوری مهم او در آلت موسیقی ایرانی بربط بود. زریاب با افزودن یک تار به چهار تار بربط و استفاده از ناخن عقاب و روده ی تابیده بچه شیر در ساخت بربط جدید، نوای حاصل از زخمه بربط را مطبوع تر کرد. زریاب در مکتب خود، اصول و قواعدی تازه برای آموزش فن موسیقی ترتیب داد و این همان روشی است که در مغرب زمین هم رواج دارد و در واقع یکی از روشهایی است که از مکتب اسپانیایی بر ساخته ی زریاب به مغرب زمین رفته است. (مرجع: کتاب فرهنگ و تمدن اسلامی اثر دکتر علی اکبر ولایتی، نشر معارف)

زریاب در سال ۷۸۹ میلادی در بغداد دیده به جهان گشود. کردها وی را “زوراب” می نامیدند. وی شاعر، موسیقیدان، نوازنده، خواننده، ستاره شناس، شیمیدان، طراح مد، هنر آموخته تاکتیک های جنگی و جغرافیدان بود. وی پیک (مضراب) چوبی را در عود کنار گذاشت و مضرابی از جنس ناخن عقاب را جای گزین آن کرد و در مواد سازنده عود تغییراتی وارد نمود. مکتبی که در شمال آفریقا و جنوب اسپانیا بسیار گسترش یافت دستمایه ی ابداعات زریاب بود (مکتب آندلسی). پدر گیتار امروزی را ساز زریاب خوانده اند. زریاب فرهنگ موسیقی، پوشش، اخلاق و حتی نظافت را با خود به غرب برد. تا آنجا که آمده است زریاب مسواک و خمیردندان را که طعمی دلنشین داشته از ایران به غرب برد. زریاب آثار معنوی و هنری بسیاری را از خود بجای گذاشت تا اینکه در سال ۸۵۷ میلادی از دنیا رفت. پاکو دلوسیا (Paco de Lucía) گیتاریست زبردست معاصر با ساخت قطعه زریاب (Zyryab) از وی تقدیر نموده است. زریاب نوعی از پوشش را برای آقایان و بانوان مد کرد و بسیاری حتی دکوراسیون خانه هایشان را نیز به تقلید از وی تغییر دادند. مردها به تقلید از او مو های خود را بلند کرده و با استفاده از سدر و رزماری موی خود را صاف می نمودند و دور شانه های خود می ریختند، رسمی که تا پیش از آن معمول نبود. لباس هایی که وی مد کرد در فصول مختلف سال از حیث شکل و رنگ تغییر می یافت، وی در فصل بهار از رنگ های روشن نظیر زرد، سبز و آبی استفاده می کرد، در فصل تابستان جامه ی گشاد و نخی و در زمستان کلاهی پشمین که به پشت لباس متصل بود بر سر می گذاشت. مردان تنها گروهی نبودند که تحت تاثیر وی از پوششی خاص تبعیت نمودند، زنان نیز جامه هایی راحت و گشاد همراه با روسری هایی که به زیبایی گلدوزی شده بود به سر می کردند. زریاب در سال های منتهی به قرن هشتم میلادی قلب مردم اسپانیا را بواسطه رفتار خاصش که بر گرفته از آیین های جوانمردان ایرانی بود فتح نمود و به همین دلیل مردم در تلاش برای شبیه شدن به وی از هم پیشی می گرفتند، از این حیث وی را می توان اولین سلبریتی Celebrity دنیا نیز دانست. تغییری که در نحوه پوشش در اواخر قرن هشتم میلادی در خاورمیانه بواسطه دانشمندان ایرانی و گسترش اسلام پدید آمد سبب تغییری عظیم در پوشش در ناحیه ترکیه، آسیای مرکزی و خاور دور گردید، این موضوع در قرن یازدهم میلادی با سرعتی وصف ناپذیر ادامه پیدا کرد.